O‘zbek lotin yozuvi muammolari: internetdagi muhokamalar

Mana, lotin yozuviga o‘tganimizga 20 yildan oshgan bo‘lsa-da, erishilgan natijalar maqtagulik yoki aytishga arzigulik emas. Sentabr yoki sentyabr yozilishini qo‘yib turing, lotin yozuviga asoslangan o‘zbek alifbosining o‘zi hali mukammal emas!

Alifbo mukammal bo‘lmay turib, unga asoslangan yozuvni mukammal qilib bo‘lmaydi. Demak, ishni alifboni takomillashtirish, uni xatoliklardan (ha, albatta, xatoliklardan!) tozalashdan boshlash lozim.

Quyida o‘zbek lotin alifbosidagi mavjud muammolar haqida internetda bo‘lib o‘tgan turli muhokamalardan parchalar keltiraman. Zora, shu bilan muammolarga tepadan nazar tashlasak va uning mohiyatini anglab yetsak.

Izoh: Quyida keltirilgan muhokamalar Facebook, Twitter kabi ijtimoiy tarmoqlardan olingan. Muhokamalarning o‘zbek lotin yozuviga tegishli va muhim joylari keltiriladi. To‘liq o‘qimoqchi bo‘lganlar har bir muhokama sarlavhasida berilgan havola orqali asl manbaga o‘tishlari mumkin. Ha, yana bir narsa, tabiiy bo‘lishi uchun muhokamalarda keltirilgan odamlarning fikrlari o‘zgarishsiz, aslicha keltirildi.

Okina yoki teskari bir tirnoq

Nodir Ataev (O‘zbekcha Vikipediyaning eng faol muharriri): Conflict of interest (“конфликт интересов” (несовместимость должностного положения с частными интересами должностного лица; использование должностного положения в личных интересах)) tushunchasini oʻzbekcha nima desak boʻladi?

Update: Toʻgʻri variant “manfaatlar toʻqnashuvi” ekan. Mirshod Kuchkorovga rahmat.

Hamza Foziljonov (men): Nodir Ataev sizga arzimas sovg‘am bor edi . Telefonim: Meizu M1 Note (2015-yil chiqqan), Android 4.4.2. Buni yozganim, kimdir, eski operatsion tizimlarda okina (aybga buyurmang, shunday nomlash qulay ekan menga :)) ishlamaydi degandi. Yangilarida ham ishlamaydi, ko‘pincha. Menda Windows 7 SP1 da ham ishlamagan hollari bo‘lgan.

S50422-172617

Nodir Ataev: Ha, ammo rasmiy qoida chiqmagunicha har kim oʻzicha haq boʻlib qolaveradi. Unicode Consortium sayti boʻyicha shu belgi ishlatilishi kerak. Menga qolsa qachondir lotindan butunlay voz kechishsa yoki bitta tovush uchun hamma normal odamlarga oʻxshab bitta harf ishlatishga qaror qilishsa yaxshi boʻlardi.

Hamza Foziljonov: Bilaman, bu borada fikrimiz bir. Bizzikilar ming yillik tipografika qoidalariga q*b qo‘yishgan. Uzr, behayo so‘zlar uchun :).

Odnoklassniki stayl

Said Komil M. Holhojayev: AYoQSh mi? AYOQSH mi? AYQSh mi? AYQSH mi?

* АЁҚШ – Автомобилларга Ёқилғи Қуйиш Шаҳобчаси.

Хусинбой Бекчанов: AYQSH bo`lishi kerak

Ibragim Kadirov: AYoQSh

Musannif Adham: Юлдузча билан берилгани тўғри. Осон, содда, ихтилофсиз.

Jahongir Xudoyqulov: Lotin yozuvida “Yo” degan harf yo`q

Ismigul Sayfullaeva: “AYoQSh” deb yoziladi. Lekin ko’pchilik yoqilg’i shahobchalarida “AYOQSH” deb yozilganiga ko’p guvoh bo’lamiz))

Jahongir Xudoyqulov: YaIM – Yalpi ichki mahsulot deb yozishadi. AYoQSH ham. Bu krill yozuvida “Я”, “Ю” larning o`ziga xos “tarjimasi”. Lotin yozuvida bu harflar ikki mustaqil harf “y” va “a” yoki “y” va “u” bilan ifodalanadi. Shuning uchun AYQSH deyish to`g`ri.

Ismigul Sayfullaeva: Jahongir Xudoyqulov, to’g’ri lotin alifbosida “yo” harfi yo’q. Ammo muassasa va tashkilot nomlarini qisqartirishda, “yo” deb yozsak bo’ladi ))

Хусинбой Бекчанов: H harfini kichkina qilib yozmaslik kerak

Ismigul Sayfullaeva: “Sh” harfi, davlat nomlarini qisqartirganda “H” katta harf bilan yozilarkan, ya’ni “SH” tarzida. Muassasa, korxona nomlarini qisqartirganda esa “Sh” tarzida yozilarkan

Хусинбой Бекчанов: Qayerda o`qidingiz?

Ismigul Sayfullaeva: Professor o’qituvchimizdan, so’rab keldim))

Hamza Foziljonov: O‘rtoqlar, ingliz tilida acronym va abbreviation bo‘lganidek, o‘zbek tilida ham AYOQSH deb yozish xato emas. Sababi – qisqartma aytishga qulay, oson esda qoladigan bo‘lishi kerak. Lekin, YaIM yoki YAIM deb yozilmaydi, chunki shundoq ham YIM deb yozilishi qulay va esda qolarli.

AQSH yoki AQSh

Said Komil M. Holhojayev: AQSH mi yoki AQSh?

Jahongir Xudoyqulov: Sh va ch harflari so`zning hamma harflari bosh harflar bilan yozilganda “H” qismi ham katta qilib yoziladi.

Shanxay – SHANXAY

mashriq – MASHRIQ, MAShRIQ emas

emlash – EMLASH, EMLASh emas.

Shunga ko`ra bu ham AQSh emas, AQSH yozilsa kerak. Yoki qisqartmar yozishning alohida qoidalari bormi?

Djamaliddin Umarkhodjaev: Qisqartmaku bu! Agar AQSH deb yozilsa unda deylik Avtomobil Qurulish Sanoat Hamjixatligiga o’xshagan narsa bo’p qoladi. Amerika Qo’shma Shtatlari. SHTATLARI emas!

Abdul G Murodov: Oxirgi chiqqan qoidaga ko’ra AQSH (Amerika Qo’shma Shtatlari) yoziladi.

Agar qisqartma tarkibidagi SH alohida S va H ni bildirsa orasiga ‘ belgi qo’yiladi: AQS’H (Amerika Qo’shma Siyosiy Harakati)

Masud Mahsudov: AQSH bo’ladi, AQSh emas…

Nigora Umarova: Нега? Sh harf birikmasi sifatida bir tovushni ifodalaydi-ku. Bosh harfni ifodalaganda Sh yozilmaydimi?

Abdul G Murodov: 74. Таркибли номларнинг бош ҳарфидан иборат қисқартмалар, атоқли от бўлмаган баъзи бирикмаларнинг қисқартмалари бош ҳарф билан ёзилади: AQSH (Amerika Qo’shma Shtatlari), BMT (Birlashgan Millatlar Tashkiloti), AES (atom elektr stansiyasi) каби. Қисқартма таркибида бўғинга тенг қисм бўлса, унинг биринчи ҳарфгина бош ҳарф билан ёзилади: ToshDTU (Toshkent davlat texnika universiteti) каби.

Djamaliddin Umarkhodjaev: O’zi turk alifbosini tanlamasdan katta xato qilingande. Tinchgina, dumli “S” bilan ishimiz bitardi. Xozirgi alifbo umuman kasha bo’p ketgan! “C” o’zini ishlatomimiz, alifboda yo’q. Lekin, “Ch” bor. Yana Tsirk deb yozib yuramiz.

Hamza Foziljonov: AQSH, boshqacha bo‘lishi mumkin emas. AQSh yoziladi deb da’vo qilayotganlar, IShONCh deb yozib qo‘yilsa, qanaqa bo‘larkin

Nigora Umarova: Hamza, asos bormi? Bizda o’zbek tili yangi alifbosini ishlab chiqqan Hasanxon Jamolxonov ayni digraflar-ya’ni ikki belgi bilan bir tovushni ifodalovchi so’zlar qisqartma otlarda shunday yozilishini aytgandilar. Xatoyimizni juda ko’p to’g’rilab, shu tarzda yozishimiz kerakligini uqtirgandilar. Bilmadim yana yaqin 2-3 yilda imlo qoidalariga o’zgartirish kiritilmagan bo’lsa

Masud Mahsudov: Nigora opa, lex.uz ni qarang, asos bor shunaqa yozilishiga. Imlo qoidalariga o`’zgartirish kiritilgan yaqinda.

Hamza Foziljonov: Nigora Umarova, agar o‘sha odamni yaqindan tanisangiz, iltimos qilib ko‘ring, lotin alifbosidagi muammolarni qanday bartaraf qilish yo‘lini aytib bersin. Sh, Ch va Ng harfiy birikmalari, O‘ va G‘ harflaridagi bir tirnoq hamda tutuq belgisining yozilishi (’) katta qiyinchiliklarni keltirib chiqaryapti. Mobil, desktop va veb sohasidagi dasturiy mahsulotlar, turli xizmatlarni o‘zbekchalashtirishda bu narsa bizga katta muammo tug‘diryapti.

Kama Noir: AQSh bo’ladi. Caps lockda yozvoslami nima balo AQSH deysizlar?!

Abdoolla Autahunov: Нигора Умарова! Уша “o’zbek tili yangi alifbosini ishlab chiqqan Hasanxon Jamolxonov жанобларига купдан-куп куюк саломларимиз ва дуоларимизни етказиб куйинг! Хаттоки гитлер хам узбек халки учун бундан ортик хизмат кила олмас эди, узоги билан 1 неча миллион узбекни кириб ташлаши мумкин эди. Сизнинг домлангизга ухшаш “одамлар” эса узбек миллатининг келажагини “таъминлаб” куйишди. 70 йил давомида озми-купми йигилган китоблар ва маданиятдан келгуси авлодларни кесиб куйишди.

Abdoolla Autahunov: Лотин алифбосини уйлаб топганлар, Sh, Ch ни узбек алифбосига тикканлар эээээнг юмшок илиб айтганда узбек халкининг душмани!!!

Masud Mahsudov: Abdoolla Autahunov , sal og’ir bo’ling, alifbomiz o’zgargan, TILimiz emas. 35 ta belgining 30 tacha belgiga o’zgarishi yo’qotish emas; anglashinmovchiliklar bo’lishi mumkin, biroq, Kiril alifbosini umuman tushunishmaydi kelajak yoshlari, degani emas bu. Agar Sizning falsafangizdan kelib chiqsak, bu aybni o’rislarga ham qo’yish mumkin, chunki ular alifbomizni arab alifbosidan lotinga, keyin Kirilga o’tishiga sababchi bo’lganlar. Umuman olganda esa, Biz bugun Navoiyning ijodi bilan ham, Qodiriyning ijodi bilan ham va Oybekning ijodi bilan tanishmiz. Alifbolar o’zgarishi mumkin, lekin yaxshi asarlar o’zgarmay qolaveradi…

Hamza Foziljonov: Masud aka, shunday deysizu, lotin yozuvi va uning dabdala alifbosi tufayli bugun juda-juda ko‘pchilik savodsiz bo‘lib ketyapti. Dasturiy mahsulotlarni tarjima qilishda O‘ va G‘ harflari hamda tutuq belgisi yaratayotgan muammolar tiqilib yotibdi. O‘ va G‘ harflaridagi teskari bir tirnoq belgisi so‘zni ikkiga bo‘lib yuboradi. O‘zbekistonda degan so‘zni indekslaganda o-zbekistonda bo‘ladi. Dunyodagi hech qaysi alifboda bunaqa holat, ya’ni alifbodagi harfda tinish belgisi yo‘q.

Hamza Foziljonov: Mayli, bu fikringizga qo‘shilaman. Lekin O‘ va G‘ harflari hamda tutuq belgisini hal qilmasa bo‘lmaydi. Hozir ba’zi yirik IT kompaniyalarning tarjimalari bilan shug‘ullanar ekanmiz, bu bizga katta muammo tug‘diryapti. Oxiri voy bo‘lmasin deyman. Men aytmoqchi bo‘lganim, O‘ va G‘ harflari bunaqa harf va tinish belgisidan iborat bo‘lmasin, yaxlit bir harf bo‘lsin. Xuddi shunday, tutuq belgisi ham, u tinish belgisi emas qanaqadir harf bo‘lsin. Kirillda xuddi shunday ediku. Kirilldagi ayirish va yumshatish belgilarini kompyuter harf deb qabul qiladi. Lotindagi bu belgilarni esa unday emas, ular so‘zni buzib yuboradi.

Hamza Foziljonov: 1993-yildagi lotin alifbosi nima uchun 2 yil o‘tmay yana qayta o‘zgartirilgan o‘zi?

Хусинбой Бекчанов: Turkiya bilan munosabatimiz oʻzgargani uchun

Sentabr yoki Sentyabr

Xushnudbek Xudayberdiyev: Қайси бири тўғри: «sentabr» ёки «sentyabr»?

Балки бу жуда кичик муаммо бўлиб туюлар, аммо туб негизида катта аҳамият ётганлигини ҳис қилишими керак.

Илтимос, мақолани тўлиқ ўқиб чиқмасдан, сарлавҳадаги саволга жавоб беришга ҳаракат қилманг. Раҳмат.

http://xushnudbek.uz/sentabr-or-sentyabr/

Abon Jon: Sentabr deb yozib, sentyabr deb talaffuz qilamiz

Musannif Adham: 1940 йилдан 1995 йилгача шаклланган имло қоидаларига қайтиш керак. Ҳар ҳолда шу давр имлоси анча эпақага келган, олимлар томонидан асослаб берилган. Лотиндан эса ёки воз кечиш керак, ёки кириллдаги ҳамма қоидаларни асос қилиб олган ҳолда — хусусан “сентябр”, “октябр”, “бюджет”, “актёр” ва бошқа шу каби сўзлардаги — иккала имлодан ҳам фойдаланавериш керак. (“Сентябр”, “октябр”да атай юмшатиш белгисини қўймадим. Чунки ҳали бирорта тилшунос менга ўзбек тилида юмшатиш белгиси қандай вазифани бажаришини (хусусан сўз охирида) тушунтириб бера олмаган).

Tuychi Ruziboev: “Ушбу расмда б ҳарфидан кейин ю ҳарфи келган вазиятда сўзлар икки хил ёзилган. Бюджет – budjet тарзида, қолган сўзлар эса byu- тарзида берилган. Яъни луғатнинг ўзида икки хил қоида, икки хил стандарт.”

Mavlono, bu qoida FONETIKA degan narsaga ham bog’liq. Ya’ni, “б” harfidan keyingi ” ю” harfidan keyin yoziladigan harflarning ham o’rni bor.

“byudjet” va “budjet” ikkalasi juda o’xshash yoki hech bo’lmaganda o’xshashroq talaffuz etiladi.

“byuro” va “buro”, “byust” va “bust” so’zlari esa talaffuzda umuman o’xshash emas.

Sanjar Nazar: Мақолани ўқиб чиқдим. Мен ўша янги “Имло луғати”нинг ношириман. Керакли мақола. Муаллифни табриклайман, ушбу мавзудаги олдин кузатганим баҳсларида эҳтиросга берилиб, бирёқлама, шахсиятга-да тегиб кетадиган гапларни кўп гапирганди, бу ерда – холис. Эндибевосита муаммонинг ўзига келсак. Қабул қилинган имло қоидаларида “сентябрь” “sentabr” шаклида ёзилишига асос бўладиган биронта ҳам қоида мавжуд эмас. Мутлақо бошқа ҳарфнинг имлоси ҳақида ёза туриб “sentabr” қўлланган, холос. Агар бу ўзгаришнинг остида илмий принцип мавжуд бўлса, уни бемалол қабул қилиш мумкин. Яъни, янги имлодан эъбиборан барча сўзлар талаффуз қилинганидек ёзилса. Масалан, “истанса”, “истакан”, “мошин”.

Xushnudbek Xudayberdiyev: Tuychi Ruziboev, унда нега ўша ҳуқуқий асосга расмий нашрлар амал қилмаяпти? 10 га яқин расмий газетани қараб чиқдим. Ҳаммасида “sentabr”.

Муаммо нимада, айтайми?

Тил ва адабиёт институти қоидалари “МАЖБУРИЙ” характерга эга эмаслигида. Янги имло қоидаси ишлаб чиқилган бўлса, унда буни ВМнинг махсус қарори расмийлаштириб қўйиш керак. Ана шунда, сансалорликнинг олди олинади.

Йўқса, юраверамиз, “шестница”, “суббота” деб.

Xushnudbek Xudayberdiyev: Sanjar Nazar, эътибор ва эътироф учун катта раҳмат.

Ҳа, бошқа қоидаларда “sentabr” сўзи келтирилган. Аммо барибир матнда бор! Бу ҳам қисман ҳуқуқий асос беради.

Илмий асоси келтирилмагани эса, ҳамма муаммонинг пойдевори бўлиб хизмат қилмоқда.

Сиз ўша луғатнинг ношири экансиз, катта ҳажмда иш қилинганлигини эътироф этиш зарур. Келинг, шу мавзуда Сиз билан маслаҳатлашсак.

Муаммони бартараф этиш учун нимани тавсия қилган бўлар эдингиз? Балким бизнинг ёрдамимиз керакдир. Излаган, имкон топар дейди-ку.

Hamidbek Yusupov: “Тил ва адабиёт институти қоидалари “МАЖБУРИЙ” характерга эга эмаслигида. Янги имло қоидаси ишлаб чиқилган бўлса, унда буни ВМнинг махсус қарори расмийлаштириб қўйиш керак. Ана шунда, сансалорликнинголди олинади.” – ҳақ гап. Бизда ҳозирча sentabr, oktabr тарзида ёзилиши РАСМАН тўғри, чунки Вазирлар Маҳкамасининг махсус Қарори билан тасдиқланган “Имло луғати”да (эътибор беринг – бу ЭТАЛОН ҳисобланади) шу шакли тасдиқланган. Мантиқан олганда эса sentyabr, oktyabr ёзилиши тўғри.

Sanjar Nazar: Биз луғатни нашр қилишдан олдин илмий жамоатчилик оёққа туради ва муаммо тезда барҳам топади деб умид қилган эдик. Таъкидлаш зарурки, муаммо “сентабр”да эмас. Бу айсбергнинг учи, холос.

Xushnudbek Xudayberdiyev: Санжар Назар, агар имло қоидасида ушбу сўзнинг ёзилиши билан боғлиқ аниқ қоида берилмаган бўлса, унда худди шу сўзнинг қандай ёзилишини бирон расмий ҳужжатдан қидириб кўрилади одатда. Имло қоидаси ҳақида ВМ Қарорида ўша қоидаларни тузиб чиққан инсонларнинг ўзи “sentabr” деб ёзган экан, демак, шундан андоза олиб ёзилади.

Айтайлик, “sentabr” тарафдорларига ундай ёзилмайди десангиз, “ана ВМ Қарорига қара” дейишади.

“sentyabr” тарафдорлари эса, “ана Тил ва адабиёт институтининг имло луғатида шундай” дейди.

Энди солиштиринг, қайси бири ҳуқуқий томондан кучлироқ:

ВМ Қарори ёки луғат?

Abdoolla Autahunov: Лотин тилига утиш – бу факат ва факат сиёсий максадларни кузлаб кабул килинган карор, халк, унинг саводи, маданиятининг келажаги учун эмас. Мен шунака деб уйлайман. Жахон хамжамиятига янада тезрок кушилиш ва янада тезрок ривожланиш учун даъволарга кушилмайман. Японлар ва хитойларнинг алифбоси асрлар давомида узгармаган, лекин улар тараккиётда илгор.

Hamza Foziljonov: Turkiyada mana bunday davlat tashkiloti borakan:http://en.wikipedia.org/wiki/Turkish_Language_Association

O‘zbekistonda ham Til va adabiyot instituti agar shunday maqomga ega bo‘lsa, u ham kerak bo‘lsa o‘z saytini ochib, o‘zbek tilidagi 150 000 dan ortiq so‘zning lotin va kirill yozuvida qanday yozilishini kiritib chiqsin.

Sentabr, oktabr yoziladimi yoki sentyabr, oktyabrmi, bu qat’iy qilib belgilansin, keyin unga hamma amal qilishi majburiy qilinsin. Bitta majlisning yakuni ikkinchi majlisning o‘tkazilishiga asos bo‘lmasin deyman

Shaxsiy fikrim: Sentabr, Oktabr, budjet deb yozilsin. Lekin, valyuta, kompyuter deb yozilsin. Nimaga ikki xil deysizmi? So‘zning kelib chiqish asosiga qarang va talaffuzga oson bo‘lishiga. Valyuta – bizga rus tilidan kirib kelgan, shuning uchun uni valuta deb yozish g‘irt ahmoqlik. Kompyuter – ingliz tilidanmi, ruschadanmi kirib kelganining farqi yo‘q, ikkalasidayam talaffuzda “yu” bor.

O‘sha Til va adabiyot instituti kerak bo‘lsa hamma shunaqa muammoli so‘zlarni bir-bir yozilishini asoslab bersin.

Yoki eng oson yo‘li, kirillda qanday yozilsa lotinda ham shunday yozilsin. Eng kamxarj va kam vaqt talab qiladigani ham shu usul.

Ana undan keyin O‘, G‘ harflari, tutuq belgisi, kirilldagi Ts harfi, lotindagi Sh, Ch, Ng harfiy birikmalarini muhokama qilish kerak. Voy bo‘, qilinadigan ish vashshe ko‘pku.

Hamidbek Yusupov: Тил ва адабиёт институти шу каби масалаларга аниқлик киритгач, уни расмий сайтда эълон қилсин. кейин эса мана шу бир хилликка амал қилмаганларга нисбатан чоралар кўриш ваколати ҳам айни шу Институтга берилиши лозим. Зеро, халқимизнинг асосий қисми то таёқ бошига тушмагунча хатосини тушунмайди, тушунсаям “нима бўпти” деб қўяқолади.

Hamza Foziljonov: Tilimizni va yozuvimizni uyoq qilib, buyoq qilib, oxiri enasini ko‘rsatvorishmasa bo‘ldi. Navoiy bobomiz buni ko‘rganida, hayf senlarga derdi…

Ch va Sh muammosi

Sherzod Mamatkulov: Лотин ёзувимиздаги Ч ва Ш ҳарфлари билан бошланадиган сўзларни қисқартма (аббревиатура) қилганда нотўғри қиляпмизми дейман-да. Кирилл ёзувидан келиб чиқиб, Ch, Sh, деб оляпмиз, ўта хунук чиқади. Инглизлар S, C, деб олади, шунда аббревиатурамисан-аббревиатура бўлади. Биз ҳам Ч, Ш ларни инглизлардан кўчирдик, энди буёғини ҳам уларга ўхшатсак нотўғри бўлмасди деб ўйлайман.

Мендан мана бу жумла билан аббревиатурани таржима қилишни сўрашди:

USSS (United States Secret Service)

Ҳозирги одатга кўра таржима қилсам,

QShMX (Qo‘shma Shtatlar Maxfiy Xizmati) келиб чиқяпти. Аббревиатуранинг аҳволини қаранг: QShMX. Америкаликлар кўзойнагини тепасидан қараб, қайта-қайта ўқиса керак. Бундан қониқмасдан, ўзимча американча услубда қилиб,

QSMX (Qo‘shma Shtatlar Maxfiy Xizmati) деб ёздим.

Shukurjon Islomov: йўқ, аббревиатурада Sh қолаверсин, бу ёзувимизнинг ва тилимизнинг хусусияти, қолаверса бундай аббревиатуралар кўп эмас деб ўйлайман

Hamza Foziljonov: Sherzod Mamatkulov bu deyman maxfiy xizmatga xizmat qilyapsizmi :)) Hazillashdim. Sh va Ch harfli so‘zlarni qisqartirganda hozirgi holatda ularni shu qo‘sh harf holicha qoldirgan ma’qul. Lekin, AQSh kabi emas, balki AQSH kabi qoldirish kerak. Chunki bu yerda qisqartmada har bir harf katta harf bo‘lishi lozim, xuddi shunday Sh harfi tarkibidagi S va H harflari ham. Shunday ekan, USSS –> QSHMX yoki AQSH MX deb berish mumkin

Azamat Sirli Dunyo: Ch harfini C qilish kerak .bizda C alifbosi yo’q. Aynan ketiga H ni qo’yib Ch harfi yasalmoqda. Sh ga esa S` yoki W. Undan keyin O’ o’rniga 6 . Ch ga yana variant 4.)))

Azam A. Kamalov: Aslida hamma ayb ahu alifboni tuzganlarda , sh. Ch, ng kabilarni alohida harf qilish shart emasdi, s bilan h qoshilsa sh tovushi boladi desa kim organolmaydi fransuz va ingliz tillarida yozilishi boshqa oqilishi boshqa bolalar hozirgacha muammosiz o’rganishadi, menimcha hozirgi o’zbek lotin alifbosi dunyodagi eng xunuk lotin alifbosi bo’lsa kerak, na krosvordga yaraydi na abreviaturaga.

Koramiz yoki kuramiz

@mifuneshintaro: O’zbekistonda haqiqiy yoshlarni katta yoshlardan qanday ajratsa bo’ladi, bilasilarmi? Yoshlar “koramiz” deb yozadi, qariyalar “kuramiz”;)

@uzeconomist (men): Shu ketishda bo‘lsa tilimiz enasini ko‘radi :)

@mifuneshintaro: Ko’rib bo’lgan, menimcha.

Moziyga qaytib

@Okaginam: Лотинча имломизда барибир o‘  ва g‘ ҳарфларидаги апострофлар кўзни “еб” қўяркан. Текст узиб узиб ташлангандек бўлади…

@uzeconomist: Shuni ayting oka. Muammosi ko‘p. Qaysi kalla bilan buni o‘ylab topishgan ekan.

@uzeconomist: O‘, G‘, Sh, Ch, Ng va tutuq belgisiga tish-tirnog‘im bilan qarshiman. Ya, Ye, Yo, Yu muammolariyam bor buyoqda. Xullas, dabdala!!!

@Okaginam: Ya, Yo, Yu, Ye joyida hammasi… Sh va Chda ham… O’ va G’ni to’g’rlashsa bas. G’ qolsa ham bo’ladi, bitta O’…

@Khushnudbek: 92-96 ларда бир чиройли ургатишгандия бизга:)

@uzeconomist: O‘ va G‘ ikkalasi bir go‘rdan chiqqan, taqdiri bir bo‘lishi kerak. Sh, Ch va boshqalar haqida finalda yozaman, chiqsam :)

@james_uzb: келажак янги авлодга идеал имло топиб бериш керакку энди. “Цех”ни, ярми Cex, ярми Sex деб юришмасин яна)

@sherabdugapirov: Beğalva 1993-yilgi alifboga qaytiş kerak.

Xulosa

Internetda bu kabi muammolar tinmay muhokama qilinmoqda. Lekin, alam qiladigani, shu muhokamalar kerakli joygacha yetib bormasa kerak. Chiqmagan jondan umid…

So‘ngso‘z o‘rnida: Beğalva 1993-yilgi alifboga qaytiş kerak.

P.S. Tig‘iz vaqtda yozilgan ushbu blogpost bilan finalga chiqishga ko‘zim yetmay turgan bo‘lsa-da, final uchun o‘zbek lotin yozuvidagi muammolarni birma-bir o‘zim tahlil qilganim haqida yozmoqchidim.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>